Okunuyor:
Baş Etme Yetimiz: Psikolojik Sağlamlık
Paylaş:
Image

Baş Etme Yetimiz: Psikolojik Sağlamlık

Avatar
4 ay önce

İnsan olarak birçok olumsuz durumun içinde kalabilmekteyiz. Günlük yaşam stresi, doğal afetler, savaş, terör gibi durumlar insan için birer tehdit unsurudur. İşte bu noktada tehdit unsurlarına rağmen başarılı bir uyum süreci geçirmemiz ve bunların üstesinden gelmemiz psikolojik sağlamlık olarak ifade edilir.


Psikolojik sağlamlık kelimesi Latince’de “resiliens” kökünden gelip elastik olmak, asıl haline dönebilmek anlamına gelmektedir. Amerikan Heritage Sözlüğü’ne göre ise “değişim, hastalık ve kötü kaderden hızlıca kurtulma, iyileşme” şeklindedir. Psikolojik sağlamlık için geliştirilen tanımlar mevcut olsa da evrensel olarak kabul edilmiş ortak bir tanım yoktur. Yalnızca yapılmış tanımlarda ortak olan bazı noktalar vardır. Bunlar zorlu yaşam koşullarına karşın başarılı şekilde baş edebilme, uyum göstermedir. Aynı zamanda psikolojik sağlamlıktan bahsedilmek için bireyin bir risk altında veya zorlu bir koşulda olması gerekir. Bu koşullara rağmen başarıyla yaşamını sürdürmesi esastır. Özetle psikolojik sağlamlık için 3 anahtar faktör vardır: Risk/zorluk, olumlu uyum gösterme/olumlu sonuçlar, koruyucu faktörler (Gizir, 2007).

Risk: Psikolojik sağlamlıktan bahsedebilmek için bireyin olumsuz bir durum içerisinde olması gerekmektedir. Risk faktörleri bireyi istemediği şeyleri yaşamaya itebilir. Örnek verecek olursak: 

Bireysel risk faktörleri: Erken doğum, olumsuz yaşam olayları, kronik hastalıklar.

Ailesel risk faktörleri: Ebeveynlerin boşanması, hasta olması vb.

Çevresel risk faktörleri: Ekonomik yoksunluk, savaş gibi toplumsal olaylar, toplumsal şiddet vb. 


Olumlu Sonuçlar: Psikolojik sağlamlık incelenirken riskin yanında sosyal alanlardaki yeterlik/yetkinlik gibi olumlu sonuçlar da incelenmektedir. Yeterlik kavramı çevre koşullarında bireyin gelişim sürecini sağlıklı bir şekilde sürdürmesi anlamına gelir. Örneğin, sosyal ve akademik başarı, mutluluk, yaşam doyumu, olumsuz durumların olmaması vb. Bu gibi olumlu sonuçlar bireylerin psikolojik sağlamlığına etki eder (Gizir, 2007).


Koruyucu Faktörler: Koruyucu faktörler riskin etkisini hafifleten veya ortadan kaldıran, uyum sağlamayı ve yeterliği geliştiren anlamına gelmektedir. Bu faktörler bireysel, ailesel, çevresel olabilmektedir. Önemli olan faktörlerin kaynağı değildir. Riski hangi derecede azalttığı, kimi insanların neden diğerlerine göre daha başarılı uyum süreci geçirdiğini anlamlandırabilmektir. Koruyucu faktörlere örnek olarak şunları verebiliriz:

Bireysel koruyucu faktörler: Akademik başarı, zeka, benlik saygısı, özerklik vb.

Ailesel koruyucu faktörler: Aile ilişkileri, sosyo-ekonomik açıdan avantajlı olmak.

Çevresel koruyucu faktörler: İyi bir sosyal çevre, okul (Karaırmak, 2006).

Türkiye’de yapılan çalışmalarda anne-babalarıyla yaşayan çocukların psikolojik sağlamlık düzeyinin daha fazla olduğu, zor koşullarda yaşayan sokak çocuklarının psikolojik sağlamlığını artıran en önemli faktörlerden birinin arkadaşlık ilişkileri olduğu görülmüştür. Sağlık fakültelerinde yapılmış bir çalışmada ise öğrencilerden kız olanların, hastalık geçirenlerin ve tedavi görenlerin psikolojik sağlamlık seviyeleri düşük çıkmıştır (Yılmaz & Öz, 2009). 


Psikolojik sağlamlığı yüksek olan bireylerin özellikleri: Psikolojik sağlamlıkla bağlantı kurulabilecek çok fazla kişilik özelliği vardır. Benlik saygısının yüksek olması, umutlu ve öğrenilmiş iyimserlik hali, yaşam doyumu, özgüvenli ve özşevkatli olma sayabileceğimiz özellikler arasındadır. Araştırmalar iç kontrol odağının olması, arkadaşlık ilişkilerinin iyi olması, sakin ruh hali, sorun çözebilme yetisi gibi özellikler de bireyleri psikolojik olarak sağlam hale getirmektedir (Karaırmak, 2006).


Kaynaklar

Gizir, C. (2007). Psikolojik sağlamlık, risk faktörleri ve koruyucu faktörler üzerine bir derleme çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(28), 113-128.

Karaırmak, Ö. (2006). Psikolojik sağlamlık, risk faktörleri ve koruyucu faktörler. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(26), 129-142.

Yılmaz, E. B., & Öz, F. (2009). Ruh sağlığının korunmasında önemli bir kavram: Psikolojik sağlamlık. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 16(3), 82-89.


Bu içeriği paylaş:


Bir yorum yapın (Lütfen önce oturum açın.)