Okunuyor:
Benlik ve Benlikle İlgili Motivasyonlar
Paylaş:
Image

Benlik ve Benlikle İlgili Motivasyonlar

Evrim Atlan
1 yıl önce

“Ben kimim?” sorusunu birçoğumuz kendimize soruyoruzdur. Herkesin verdiği yanıt birbirinden farklı olabilir. Yanıtlarımız benliğimiz ile ilgili şemalarımızı oluşturur. Benlik şeması kişinin kendisi hakkındaki biliş, düşünce ve inançlarının bütünüdür (Kağıtçıbaşı ve Cemalcılar, 2015). Benlik şemalarımızın temelini, kişisel özelliklerimizi ne yönde algıladığımız, sosyal kimliğimiz ve deneyimlerimizle hayata dair yaptığımız genellemeler oluşturur. Ayrıca şemalarımız hayatımızdaki önem verdiğimiz insanların düşüncelerinden ve davranışlarından da etkilenir (Gencer, 2008). Benlik şemalarımız günlük hayattaki becerilerimizi etkilerken zamanla değişebilecek dinamikliğe de sahiptir. Çoğu zaman benlikle ilgili şemalarımızın değiştiğini tutarlılığımızı sağlamak adına kabullenmeyiz ve sebeplerini değişen hayat koşullarına bağlarız.

Hepimizin ulaşmak istediği- ulaşmak için çabaladığı ideal durumlar vardır. Kişinin kendisini görmek istediği durum ve değerlendirmeler benlik ile ilgili motivasyonları (güdülenmeleri) meydana getirir (Kağıtçıbaşı ve Cemalcılar, 2015). Örneğin; iyi bir ressam olduğunu düşünen bir kişi, resimlerini beğenen arkadaş grubuyla sanat konuşmayı tercih ederken kendisinden daha iyi resim çizdiğini düşündüğü kişilerle görüşmek istemeyebilir. Bu tür benlik ile ilgili motivasyonları fark etmeden gündelik hayatta çokça kullanıyoruzdur. Bunlardan bazılarını inceleyecek olursak;

Benliği değerlendirme motivasyonu

İnsanların kendileri hakkında doğru ve objektif bilgiye ulaşma isteklerine benliği değerlendirme motivasyonu adı verilmiştir (Kağıtçıbaşı ve Cemalcılar, 2015). Örneğin, benliği değerlendirme güdüsü yüksek olan bir kişi benlik özellikleri hakkında bilgi edinmek istiyorsa, internette gördüğü eğlence sayfalarındaki testler yerine, bilimsel olarak geçerliliği kanıtlanmış bir testi uygulamayı tercih eder (Kağıtçıbaşı ve Cemalcılar, 2015).

Benliği yüceltme motivasyonu

Kişi kendi benliğini devam ettirebilmek amaçlı benliğini tehdit eden durumları görmezden gelir veya manipüle eder. Benliği yüceltme motivasyonu, kişinin kendini olumlu olarak görmesi veya kendini olumsuz bilgiden koruma güdüsüdür. Bu motivasyon, benimsediğimiz inançlar yoluyla kendini gösterir (Kağıtçıbaşı ve Cemalcılar, 2015). Epley ve Whitchurch’ün (2008) yürüttükleri bir araştırmada, kişilerin yüzlerinin fotoğrafları çekilmiş ve daha çekici ya da daha az çekici gözükmeleri için fotoğraflarla oynanmıştır. Katılımcıların kendilerini daha çekici olan fotoğraflarla tanımlamayı tercih ettikleri görülmüştür. Dolayısıyla kişiler kendi yüzlerinin gerçekteki halinden daha çekici olduğunu düşünmektedir (akt. Kağıtçıbaşı ve Cemalcılar, 2015).

Benliği sunma

İnsanların bizimle ilgili yargılarını şekillendirmeye yarayan bu yöntemi daha çok sosyal etkileşim alanlarında kullanırız. Karşımızdaki kişiye kendimizi övmekten kendimizi acındırmaya kadar değişkenlik gösteren bu davranışların temelinde, karşımızdaki insanda hakkımızda olumlu bir izlenim uyandırmak yatar. En çok kullanılan benliği sunma stratejisi karşımızdakini övmedir. Kişi etkileşimde bulunduğu insanı övdüğü zaman, bu durum karşıdakinin hoşuna gidecektir dolayısıyla kendini öven kişiye karşı bir beğenisi olacaktır. Araştırma verileri yöneticiler arasında kullanılan bu stratejinin en yüksek maaş artırımları ve terfileri aldığı yönündedir.

Benliği doğrulama motivasyonu 

İnsanların kendileriyle ilgili bilgileri objektif buldukları kaynaklardan doğrulama ve böylelikle tutarlı benlik kavramına sahip olma uğraşıdır. Benlik saygısı düşük insanların benliği yüceltme ve doğrulama motivasyonları arasında bir çatışma gözlenir. Benlik saygısı düşük kişiler sosyal olumlu tepkilere genellikle kendini yüceltme ve doğrulama tepkileriyle karşılık vermezler.

Bunlar kişinin benliğinde ulaşmak istediği noktalara varmanın yolu olarak kullanılan motivasyonlardan bazılarıdır. Motivasyonları kullanma yöntemlerimiz farklılık gösterebilir ancak esas amaç benliği var etmektir. Bu konuyla ilgili George Herbert Mead bir makalesinde “Ancak iletişim içinde insan kendi içinden çıkıp, sanki diğerlerinin gözüyle kendine bakabilmektedir. Sadece kendine değil, başkalarına da başkalarının gözüyle bakabilmeyi öğrenir. Böylece bu etkileşim ağı içinde benlik ortaya çıkmaya başlar.” (akt. Cüceloğlu, 1996) der.


Kaynakça

Gencer, E. (2008). Yıldızlar Kategorisi Erkek Güreşçilerde Denetim Odağı, Benlik Saygısı ve Başarı İlişkisi: Ege Bölgesi Yıldızlar Ligi Örneği. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Denizli.

Kağıtçıbaşı, Ç., Cemalcılar, Z. (2015). İnsan ve İnsanlar – Sosyal Psikolojiye Giriş. İstanbul: Evrim Yayınları.

Hogg, M. A., & Vaughan, G. M. (2007). Sosyal Psikoloji (İ. Yıldız, & A. Gelmez, Çev.). Ankara: Ütopya Yayınevi. (2017).

Cüceloğlu, D., (1996). Yeniden İnsan İnsana. İstanbul: Remzi Kitapevi

Bunları beğenebilirsiniz.

Image

Benlik Saygısı

Benlik, kendimize ait olduğuna inandığımız kesin düşüncelerimiz, kendimizi algılayış biçimimiz ve kişiliğimize yön veren kalıtsal ve çevresel etmenlerin ortak bir ürünüdür.

Image

Ve Kanser Psiko-Onkolojiyi Doğurdu!

İnsan vücudunda bulunan her bir hücre, yaşamı boyunca belirli bir sayıda bölünebilir.

Image

Psikolojik Sözleşme

Psikolojik sözleşme iş dünyasının oluşumundan itibaren varlığını sürdürmüş olsa da teorik olarak söz konusu olması 1960 yılında Argyris tarafından gerçekleştirilmiş ve literatüre katılmıştır.

arrow-up icon