COVID-19 Yazı Serisi II: Epidemilerin Oluşma Sebepleri

2. Epidemilerin Oluşmasına Olanak Sağlayan Etmenler Nedir?

2.1 Toplumsal Bağışıklık Seviyesi

İnfluenza virüsleri ile temas kurmuş bireylerin enfeksiyona yakalanma durumu, vücut dolaşımındaki nötralizan antikor düzeyi ile ters orantılıdır. Mevcut etken ile temas öncesi düşük titre antikora sahip bireylerin, enfeksiyonayakalanma olasılığı daha yüksektir (Şanlı, 2010).

2.2 Kronik Hastalıklar

Yaşanan olaylar sonrası elde edilen veriler, kronik hastalığa sahip kişilerdeki mortalite oranının yüksek olduğunu göstermiştir. A.B.D. ve İngiltere’de yapılan araştırmalar, kaybedilen olguların %93-95’inde kronik hastalık tanısının olduğunu kanıtlamıştır. Yine Fransa’da yapılan bir araştırmaya göre, 20. yüzyılın başında yaşanan salgınlarda hayatını kaybeden kişilerin büyük çoğunluğunu, diabet hastaları oluşturmaktadır. (Şanlı, 2010).

2.3 Baskılanan İmmün Sistemi

Yapılan araştırmalarda kanserli veya organ aktarımı yapılmış kişilerin, pnömoni (zatürre)  ve gribe olan duyarlılıklarının arttığını göstermiştir (Şanlı, 2010).

2.4 Gebeliğin Duyarlılığa Etkisi

Gebelik döneminde influenza dolaysıyla hastaneye başvuranların oranı oldukça yüksektir. Buna ek olarak aktarılan bilgi ise ikinci ve üçüncü gebelik döneminde influenza kaynaklı hasta başvurularının, pandemi dönemleri dışında oranı düşük, çoğunluğu ölüm ile sonuçlanmaktadır (Şanlı, 2010).

2.5 Enfekte Olan Kişilerin Yaşları

Genellikle çocukların ve ergenlik çağındakilerin gribe yakalanma ihtimali toplum tarafından daha yüksek görülse de hastalığın, yaşı ilerlemiş kişilerde ölümcül seyrettiği görülmektedir. Tabi bu duruma, kişilerin yaşam sürecinin mi etkili olduğu ya da kronik hastalıkların mı etkili olduğu tartışma konusudur. ABD’de 1957 yılından bu yana takip edilen, salgın hastalıklar sonucu ortaya çıkan bu durum, hastalığın %90’dan fazlasının 65 yaş üstü kişilerde görüldüğünü göstermiştir. Aynı şekilde 1-4 yaş aralığındaki çocuklarda bu oran 100.000’de 1.8 iken, 45-64 yaş aralığında bu oran %7’ye, 65-74 yaş aralığında ise %25 bandına yükselmektedir (Şanlı, 2010).

2.6 Sigara İçme Alışkanlıkları

Uzmanlar, sigara kullanımının influenzaya yakalanma riskini artırdığını belirtmektedir. İsrail askerleri içerisinde yapılan bir araştırmada, influenza salgını sırasında sigara içen askerler ile içmeyen askerler arasında, sigara içen askerlerin hastalığa yakalanma riski daha yüksek bulunmuştur (%68 ve %47). Bunun yanında sigara kullanan kişilerde influenzabelirtileri daha şiddetli olmaktadır (Şanlı, 2010).

​Bütün bunların yanında influenza enfeksiyonlarınıntoplumsal etkilerine, bu salgınların oluşturduğu tıbbı karmaşa sonucu patlama yaşanan enfeksiyonların ne kadar hızlı yayıldığına, sağlık alanında oluşan yığılmanın sonuçlarına, morbidite ve mortalite oranlarına, sosyoekonomik ve psikososyal boyutlarına değinmek gerekmektedir.

a) MorbiditeMorbidite, hastalığa yakalanan kişi sayısının, sağlıklı nüfusa oranıdır ve hastalık hali olarak telaffuz edilir. Hastalığın yol açtığı enfeksiyonlar ve morbiditeoranın belirlenebilmesi için çocuklar, gebeler ve risk gruplarında bazı araştırmalar yapılmıştır. Buna örnek olarak 1970-1978 yılları arasında yapılan bir araştırmada influenza A enfeksiyonuna bağlı yatışlar incelenmiş, ortaya ise şu sonuçlar çıkmıştır: 1-44 yaş grubu için 1/2900; 45-64 yaş grubu için 1/1000 ve 65 yaş üstü için 1/270 (Şanlı, 2010). Morbiditeyietkileyen en önemli faktörlerden birisi de bireylerin sahip oldukları bağışıklık düzeyleridir (Şanlı, 2010).

b) MortaliteMortalite, 1000 kişi başına düşen ölüm sayısını ifade eder. İnfluenza tip virüsler, solunum yolu enfeksiyonlarının oluşmasında ana etken olarak işaret edilmektedir. 1934-1992 yılları arasında ABD’de yapılan bir araştırmaya göre, influenzaya bağlı ölüm sayısı 426.000 olarak açıklanmıştır. Olası bir salgın sırasında 20 yaş altı gençlerin influenza A virüsü ile enfekte olma oranı daha yüksek bulunsa da, mortalitenin yüksekliği ile 65 yaş üzeri insanlarda karşılaşılmaktadır (Şanlı, 2010).

Kaynakça

Şanlı, K. (2010). İnfluenza Virüsü ve Domuz Gribi. JJOP Dergisi, 4-12.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on pinterest
Pinterest
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Editör Girişi