Okunuyor:
Disleksiya Nedir?
Paylaş:
Image

Disleksiya Nedir?

Çağatay Erten
3 yıl önce

Disleksiyayı anlamanın yollarından biri, onun ne olmadığını belirlemektir. Yetersiz zihinsel kapasite ya da tembellik değildir. Görme bozukluğundan kaynaklanan bir sorun da değildir. Beynin yazılı ve sözlü dili işlemleme biçimini etkileyen bir sorundur. Okuma becerilerinin yanında, yazmayı, harflemeyi (spelling) ve hatta konuşmayı da olumsuz etkileyebilir.

Disleksiya, “okuma bozukluğu,” “okuma güçlüğü” ya da “okuma yetersizliği” olarak adlandırır.

Disleksili kişiler karmaşık düşünceleri anlayabilirler. Bazen bilgiyi işlemlemek için yalnızca biraz zaman gerekir. Bilgi edinmek için farklı bir yola gereksinim olabilir. Örneğin, kitap okumak yerine, sesli kitap dinlemek gibi… Bugün disleksiler için etkili öğretim stratejileri ve çeşitli materyaller bulunmaktadır. Ancak, ülkemizde bu yönde birşey yapıldığı pek söylenemez (makale olsun diye yapılan araştırmalar dışında).

Disleksiyanın zamanla kendiliğinden düzelmesi söz konusu değildir. Yaşam boyu şöyle ya da böyle süren bir sorundur. Ancak bu, çocuğun mutsuz ve başarısız olacağı anlamına gelmez. Disleksi birçok kişi, iş dünyasında, bilimde, sanatta, sporda başarılı olmuştur. Örneğin, Steven Spielberg. Ama bu, başarılı ve yaratıcı kişilerin aslında disleksi oldukları gibi bir şehir efsanesini düşündürmemelidir. Disleksi kişiler genellikle yaratıcıdırlar. Bunun, onların alışılmışın dışında düşünmelerinden mi, beyinlerinin farklı biçimde çalışmasından mı kaynaklandığı bilinmemektedir.

Bununla birlikte, okuma ve diğer sorunlarla mücadele etmenin düş kırıklığına ve düşük benlik algısına neden olabileceği akılda tutulmalıdır. Okul ödevlerinin getirdiği stres, disleksi çocukların motivasyonunun azalmasına neden olabilir. Onlara bu konuda yardımcı olabilecek birçok yöntem ve araç vardır. Ancak, hangisinin en iyisi olduğunu ortaya çıkarmak biraz deneme yanılma gerektirir. Çocuğun kendindeki gelişimi görmesi özgüvenini artıracaktır.

Okuduğunu Anlama

İlk karşılaştığı sözcükleri okuması çocuk için sıkıntılı olabilir. Bu, okuduğunu anlamayı ve okuduklarını anımsamayı da güçleştirir. İlkokulun ilk yıllarında öğrencilerden ders kitaplarındaki parçaları okumaları ve onlarla ilgili soruları yanıtlamaları istenir. Bu, “okuduğunu anlama” olarak adlandırılır ve okul başarısının temelidir. Disleksi öğrencilerin okuduğunu anlama sorunları vardır ve okuduğunu anlamanın altında yatan becerileri geliştirmeleri gerekir.

Bunlar:

Harflerle sesleri eşleme: Çocuklar, abecenin her harfinin belirli bir ses ile bağlantılı olduğunu öğrenmek zorundadır (Öğretmenler bunu foniks beceriler olarak adlandırır). Çocuk, bu bağlantıları kurduğunda sözcükleri seslendirebilecektir.

Kod çözme: Sözcükleri seslendirme süreci “kod çözme” olarak adlandırılır. Çocuk, sözcüklerin kodunu çözdüğünde (sözcüğü okuduğunda), cümlelerden anlam çıkarmaya başlar.

Sözcükleri görsel olarak tanıma: Bilinen sözcükleri, onları seslendirmeden bir bakışta okuma yeteneği “sözcük tanıma” olarak adlandırılır. Çocuklar bir bakışta ne denli çok sözcük okuyabiliyorsa, okuması o denli hızlı olacaktır. Ortalama bir çocuk, bir sözcüğü 4-5 kez seslendirdikten sonra onu ilk bakışta tanıyabilir. Disleksi bir öğrencinin ise aynı sözcüğü neredeyse 40 kez görmesi gerekebilir.

Akıcı okuma: Akıcı okumaya sahip olanlar, sözcüklerin çoğunu bir bakışta tanırlar ve tanımadıkları sözcüklerin kodunu hızla çözerek seslendirirler (okurlar). Ayrıca, takılmadan ve uygun bir hızda okurlar. İyi bir okuduğunu anlama, iyi bir akıcılık gerektirir.

Okuduğunu anlama: İyi okuyucular, okuduklarını anımsayabilirler. Onu özetleyebilirler ve önemli ayrıntıları söyleyebilirler. Disleksiler, sözcükleri seslendirirken takılıp kalabilirler ya da yanlış okuduklarında anlam çıkmayabilir ve geriye dönüp cümleyi baştan okurlar. Bu, bilgi akışını bozarak yeni materyali, önceden bildikleri ile ilişkilendirmeyi ve dolayısı ile anlamayı güçleştirir.

Çocuk okumada sorun yaşıyorsa, yapılması gereken şey, ne olup bittiğini ortaya çıkarmak ve ona fazladan yardım sağlamaktır. Çünkü okuma ile boğuşan çocuk, kendi başına diğerlerine ender olarak yetişebilir.

Ancak, araştırmacılar disleksiyayı çok uzun zamandır araştırıyorlar. Disleksili çocukların başarılı olmaları için hangi öğretim yöntemlerinin ve araçlarının yardımcı olabileceğini biliyorlar. Eğer disleksi üçüncü sınıfta tanılanırsa, diğerlerine yetişmek kolay olacaktır ve çok geç değildir.

NOT: www.understood.org adlı siteden çevrilmiş ve uyarlanmıştır.


Bunları beğenebilirsiniz.

Image

Çocukluk Çağında Travma

Travma, genel olarak, ruhu ve bedeni sarsan olayların ve olguların bütünü olarak açıklanabilir. Travma olarak nitelendirdiğimiz olayların bütünü geçmişten beri psikoloji biliminin ilgi alanına girmiş...

Image

Disleksiya Yazı Dizisi III: Disleksiyanın Belirtileri Nelerdir?

Disleksiya, bazı kişileri diğerlerinden daha çok etkilediği için, bir çocuktaki belirtiler başka birindeki belirtilerden farklı olabilir. Bir kısmının okuma ve harfleme ile ilgili sorunları vardır.

Image

Disleksiya Yazı Dizisi II: Disleksiyanın Nedenleri

Neyin disleksiye yol açtığını belirlemeye yönelik araştırmalar sürüyor kuşkusuz. Bununla birlikte, çocuğun disleksi olma olasılığını genlerin ve belirli beyin bölgelerindeki farklılıklarının etkiler..

arrow-up icon