Okunuyor:
Disleksiya Yazı Dizisi II: Disleksiyanın Nedenleri
Paylaş:
Image

Disleksiya Yazı Dizisi II: Disleksiyanın Nedenleri

Çağatay Erten
3 yıl önce

Disleksiyanın Nedenleri

Neyin disleksiye yol açtığını belirlemeye yönelik araştırmalar sürüyor kuşkusuz. Bununla birlikte, çocuğun disleksi olma olasılığını genlerin ve belirli beyin bölgelerindeki farklılıklarının etkileyebildiği biliniyor.

Disleksinin olası nedenlerinden bazıları şunlardır:

Genler ve kalıtım: Disleksiya, çoğunlukla kuşaktan kuşağa geçer. Eğer çocuğunuz disleksi ise sizin ya da bir akrabanızın disleksi olması olasıdır. Disleksi olan çocukların kardeşlerinde aynı okuma sorunlarının görülme olasığı %40’tır. Disleksi olan çocukların ebeveynlerinde görülme olasılığı %49’dur. Bilim insanları ayrıca, okuma ve dil ile ilişkili birçok gen belirlediler.

Beynin anatomisi: Disleksi olması, çocuğun zeki olmadığı anlamına gelmez. Aslında, disleksi birçok kişi, ortalamanın üstünde zekaya sahiptir.

Fakat beyinleri, disleksi olmayanların beyinlerinden farklı görünebilir. Örneğin, planum temporal alanını ele alalım.1 Beynin bu alanı dili anlamada rol oynar. Sağ-elli kişilerde beynin sol yarısında bulunan bu alan, sağ yarıya göre belirgin biçimde daha büyüktür. Eğer çocuk disleksi ise, planum temporal sol ve sağ yarıda aşağı yukarı aynı büyüklüktedir.

Beynin etkinliği: Beynimiz, okuyabilmek için sayfa üstünde gördüğümüz sembolleri seslere çevirmek zorundadır. Sonra bu sesleri anlamlı sözcükler oluşturmak için birleştirmemiz gerekir. Beynimizin dil becerilerinden sorumlu alanları yordanabilir biçimde çalışır. Fakat çocuk disleksi ise, bu alanlar

birlikte aynı biçimde çalışmayacaktır. Okuma sorunu olan çocuklar bunu ödünlemek için beynin farklı alanlarını kullanmayı başaramazlar. Araştırmacılar disleksinin nedenlerine odaklandığında beynin nasıl değişebileceğini de öğreniyorlar. Bu kavram “sinirsel esneklik” (neuroplasticity) olarak adlandırılır. Çalışmalar, disleksi kişilerde beyin etkinliklerinin uygun öğretim ile değiştiğini göstermektedir. Çocuk için bu ne anlama gelir? Doğru yardımla, okuma yeteneğinde gerçek ve kalıcı gelişmeler sağlanabilir. Beynin kendini yeniden nasıl yapılandırdığına ilişkin bilgimiz gelecekte bizi daha etkili yardımlara ulaştıracaktır.

Disleksiya Ne Denli Yaygındır?

Disleksili bireylerin sayısını tam olarak bilmek olası değildir. Fakat disleksinin belirleyici özelliklerinin çok iyi tanındığını biliyoruz. ABD Eğitim Bakanlığı’na göre; 3-21 yaşlar arasında öğrenme yetersizliği olan 2 milyondan fazla öğrenci bulunmaktadır (U.S. Department of Education, National Center for Education Statistics, 2016). Bunların büyük çoğunluğunun okuma ile ilgili sorunları bulunmaktadır.

Bu sayı, öykünün tümünü anlatmaz. Yalnızca, özel eğitim yasasına (IDEA 2004) göre hizmet alan öğrencileri kapsar. Bu nedenle, diğer yasalara bağlı olarak hizmet alan çocukları içermemektedir. Ayrıca, öğrenme bozukluğu tanısında var olan sorunlar nedeniyle hizmet almayan çocuklar da bulunmaktadır.

{1} Planum temporal İşitsel korteksin hemen arkasında bulunan kortikal alandır. Vernike bölgesinin merkezinde yer alır. Planum temporal beyindeki en asimetrik yerdir ve sağ yarıküredeki aynı bölgeye göre on kat büyüklüktedir. Dilin en işlevsel alanıdır. Disleksilerde birbirine yakın büyüklükte olduğu belirtilmektedir.

 

Çağatay Erten

NOT: www.understood.org adlı siteden çevrilmiş ve uyarlanmıştır.

Bunları beğenebilirsiniz.

Image

Çocukluk Çağında Travma

Travma, genel olarak, ruhu ve bedeni sarsan olayların ve olguların bütünü olarak açıklanabilir. Travma olarak nitelendirdiğimiz olayların bütünü geçmişten beri psikoloji biliminin ilgi alanına girmiş...

Image

Disleksiya Yazı Dizisi III: Disleksiyanın Belirtileri Nelerdir?

Disleksiya, bazı kişileri diğerlerinden daha çok etkilediği için, bir çocuktaki belirtiler başka birindeki belirtilerden farklı olabilir. Bir kısmının okuma ve harfleme ile ilgili sorunları vardır.

Image

Disleksiya Nedir?

Disleksiyayı anlamanın yollarından biri, onun ne olmadığını belirlemektir. Yetersiz zihinsel kapasite ya da tembellik değildir. Görme bozukluğundan kaynaklanan bir sorun da değildir.

arrow-up icon