Okunuyor:
Kayıp, Ölüm ve Yas Süreci
Paylaş:
Image

Kayıp, Ölüm ve Yas Süreci

Avatar
2 yıl önce

İnsanlığın varoluşundan bu yana kayıplar, ölümler ve bu durumlara ilişkin savunma mekanizmalarının geliştirildiği bir yas sürecinin var olduğu düşünülmektedir. Yas süreçleri her insanda farklılık gösterebilmektedir. Kaybın sebebi, kaybedilen kişiyle ilişkinin doğası, daha önce benzer bir kayıp yaşanmış olup olmaması, kişinin fiziksel hatta sosyal çevresindeki durumlara kadar pek çok değişken birbirlerinden farklılık gösteren ‘yas tepkileri’ni oluşturmaktadır. İnsanlar yas sürecinde fiziksel, bilişsel, davranışsal ve duygusal birtakım tepkiler verebilmektedir. Bu tür tepkiler yaşanan kaybın ardından hayatta kalmak, süregiden yaşantıya devam edebilmek için bedensel, duygusal ve zihinsel birer yansıma gibi düşünülebilir. Aşağıda yer alan belirtiler kaybın ardından sıklıkla görülebilmektedir.

Fiziksel semptomlar; Kayıptan sonra seslere duyarlılık, fiziksel olarak genel bir çökkünlük hissi, iştah ve uykuda önemli düzeyde artma ya da azalma, nefes darlığı gibi fizyolojik tepkilerdir.

Bilişsel semptomlar; Yas sürecinin en önemli noktalarından biri de bilişsel semptomlardır. “Bu doğru değil. Bir yanlışlık olmalı. Bu olanlara inanamıyorum. Buna inanmak istemiyorum”1 gibi kaybın hemen ardından kişide etkisini gösteren şok ve kabullenememe durumunun beraberinde getirdiği tepkilerdir.

Davranışsal semptomlar; Dalgınlık (unutkanlık), sosyal içe çekilme, uyku bozuklukları (rüyalar/kabuslar, uykuya dalma süresinde çok etkin değişiklikler), ya ölen kişiyi anımsatan nesnelerden uzak durma ya da onlara aşırı bağlanma 2 gibi semptomlarla kendini gösterir, en büyük avantajlarından biri zaman içerisinde herhangi bir müdahale yapılmadan düzelebilmesidir.

Duygusal semptomlar; Üzüntü, öfke, kaybın sebebi olarak kendini görme, şaşkınlık, yalnızlık hali gibi bilişsel semptomlara benzer tepkiler gösterilir.

Bu gibi çeşitlilikler nedeniyle yas, kavramsal olarak “normal (akut) yas”, “karmaşık yas” ve “travmatik yas” olarak üç farklı şekilde tanımlanmaktadır. Normal yas süreçleri, doğal olarak kaybın getirdiği bir dizi semptom halidir. Buna karşın karmaşık yas, kaybın üzerinden 6 aydan fazla bir süre geçmesine rağmen kişinin işlevselliğinin (sosyal, kişisel) giderek bozulması durumudur. Travmatik yas ise artık depresif ya da ölenle ilgili düşünceleri sürdürüyor olmasa bile, yaşadığı kaybın sonucu olarak sağlığın bozulması durumudur .Yas ne kadar farklı semptomlar gösterirse göstersin yanlış ya da anormal olarak adlandırılamaz. Doğal bir süreç olmakla beraber, tamamen bireyseldir. Bununla beraber kaybı atlatabilmek, kabullenmek ve tekrar eski yaşantımıza dönmek zaman alır çünkü süreç bilişsel bir kabullenme kadar duygusal bir kabullenmeyi de beraberinde taşır. Bilişsel olarak ölüm ne kadar kabullenilmiş olsa da bu durumu duygusal olarak kabullenmek elbette daha çok zaman alacaktır.

Şu an bu yazıyı okurken geçmiş bir kaybınızı anımsamış olabilir, ya da yaşamaktan korktuğunuz bir kaybı zihninizde canlandırmış olabilirsiniz. Yas evrelerinde nerelerden geçtiniz (geçeceksiniz) farkındalık kazanmış durumdasınız. Bir düşünün ne yapmanız gerekiyor? İnsanların yapabildiği en iyi şeyi yapmalısınız, konuşmalısınız. Çevrenize dürüstçe ne hissettiğinizi anlatmalı, size güç verdiğine inandığınız her ne ise ona tutunmalısınız. Ve en önemlisi kendinize yaşadığınız bu zor günlerde sabırlı davranmalısınız.

 

Kaynakça 

Bildik, T. (2013). Ölüm, kayıp, yas ve patolojik yas. Ege Tıp Dergisi, 52(4), 223-229.

Okyayuz, Ü. H. (2013, Nisan). Kayıp ve yas. Ulusal Kanser Kongresi.


Bu içeriği paylaş:


Bir yorum yapın (Lütfen önce oturum açın.)