Okunuyor:
Psikoloji Bilimi Alt Disiplinleri
Paylaş:
Image

Psikoloji Bilimi Alt Disiplinleri

Doğukan Ede
2 yıl önce

Adli Psikoloji

Adli Psikoloji, mahkemelerdeki yasal işlemlerin psikolojik boyutu ile ilgilenir. Cezai soruşturmalarda suç işleyen kişinin davranışlarının suç ile olan ilişkisini araştırır. Psikolojik problemleri olan suçlu insanların rehabilitasyonu ile ilgilenir. Adli psikologlar, psikoterapi programlarının denenmesinde ve uygulanmasında aktif rol alırlar. Cezaevlerindeki mahkumların kişilik profillerinin çıkarılmasında (psikolojik araştırma yöntemlerini ve sosyal bilimler için istatistik programını-SPSS kullanarak) veri analizleri yaparlar. Mahkemelere suçlu olduğu iddia edilen hastaların cezai ehliyetlerinin olup olmadığını kanıtlayan psikoloji raporları sunarlar.

Araştırma Psikolojisi

Araştırma Psikolojisi, kendi başına psikolojinin bir alt disiplini değildir. Fakat psikoloji alanında araştırma yöntemlerinin ve tekniklerinin kategorize edildiği bütün diğer alt disiplinlerdeki spesifik konuların nasıl araştırılacağı ve hangi durumda, hangi yöntemlerin ve tekniklerin kullanılması gerektiğini açıklar. Araştırma psikologları, psikoloji alanındaki bütün alt dallarda hedeflediği konularda hipoteze dayalı veya hipotez kurmadan tasarladıkları araştırmaları teorik ve uygulamalı olarak yönetirler.

Biyolojik Psikoloji

Biyolojik ve psikolojik süreçler arasındaki ilişkileri inceleyen, psikoloji ve biyolojinin bir araya gelmesinden oluşan disiplinlerarası bilim dalı. Biyolojik psikoloji, insan ve hayvan türleri arasında biyolojik ve davranışsal sürekliliğin bulunduğunu varsayar. Diğer bir deyişle, biyoloji ile psikoloji arasındaki karşılıklı ilişkileri filogenetik boyut üzerinde ele alır.

Bilişsel Psikoloji

Duyumsama, algılama, öğrenme, bellek, hatırlama ile dil, irdeleme, problem çözme gibi yüksek zihinsel süreçlerin doğasını; davranışlardan çıkarımlarda bulunarak keşfetmeyi amaçlayan psikoloji dalı.

Deneysel Psikoloji

Psikolojik olguların araştırılmasında “deneysel yöntem”in kullanıldığı psikoloji dalı. Çevresel, görev veya geçici denek özelliklerinin davranış üzerindeki etkisini inceleyen bu dalda, davranışı etkileme potansiyeline sahip karıştırıcı değişkenler deneysel, istatistiksel ya da örnekleme teknikleri kullanılarak kontrol edilir. Bir temel bilim dalı olan deneysel psikolojide, davranışsal olgularla ilgi yasa ve ilkelerin ortaya konması ve bunları açıklayan kuram ve modellerin geliştirilmesi hedeflenir.

Eğitim Psikolojisi

Psikolojinin bilgi, yöntem ve tekniklerini, eğitim ortamlarına uygulayan psikoloji dalı. Uygulama alanları arasında öğretme, alıştırma, öğrenme, belleme ve hatırlama başta gelir.

Evrimsel Psikoloji

Evrimsel psikoloji; evrimsel biyoloji ve bilişsel psikolojinin birleşmesinden oluşmuştur. Zihinsel süreçlerin de doğal seleksiyon sonucu oluştuğunu ve her birinin adaptif bir önemi olduğunu savunur. Bu açıdan davranışlarımızın kökenleriyle ilgilenen bir psikoloji disiplinidir.

Gelişim Psikolojisi

Gelişim psikolojisi, doğum öncesinden başlayarak insanın ölüme kadarki gelişimini inceler. Doktora seviyesinde olan gelişim psikologları, üniversite ve araştırma kurumlarında araştırmacı/akademisyen olarak çalışırlar. Gelişim psikolojisi, psikolojiyi, özellikle klinik psikolojiyi kuramsal anlamda en fazla besleyen alanlardan biridir. Lisans ve yüksek lisans seviyesindeki gelişim psikologları kliniklerde, çocuk yuvalarında, huzurevlerinde gelişim uzmanı olarak çalışırlar.

Kişilik Psikolojisi

Bilişsel, duygusal, güdüsel, gelişimsel ve sosyal açılardan insanların bireyselliğini oluşturan özelliklerle ilgilenen psikoloji dalı. Dal; yetişkinlerin nispeten kalıcı olan, onların biricikliğini oluşturan, bireysel farklılıkları da ortaya çıkaran özellikleri, bunların gelişimi ve şekillenmesini inceler; bu konularda öne sürülmüş olan kuramları ele alır; yeni kuramlar oluşturur.

Kültür Psikolojisi

Kültür psikolojisi, psikoloji alanındaki en yeni alt disiplinlerden biridir. Kültür psikolojisi, kültürel faktörlerin insan davranışını ve düşüncesini nasıl etkilediğini inceler. Kültürlerarası konuları araştıran kültür psikologları; farklı kültürlerdeki duyguları, konuşma ve yazma dillerini ve de aile ilişkilerindeki davranışlar arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları psikolojik araştırma yöntemlerini kullanarak araştırır ve analiz eder.

Klinik Psikoloji 

Klinik psikoloji, psikolojinin halk arasında en çok bilinen alt alanıdır. Birçoğumuzun aklına psikolog dendiğinde gelen resim, klinik psikolog resmidir. Klinik psikologlar zihinsel, davranışsal ve duygusal problemleri olan bireyleri değerlendirme (tanı koyma) ve tedavi etme ile ilgilenirler. Klinik psikologlar, psikolojik testler ve psikolojik sağaltım konularında uzmanlaşmışlardır. Hastanelerde psikiyatristlerle birlikte çalıştıklarında şizofreni gibi ağır vakalar ile ilgilenebilirler. Genelde hastanede tanı ve tedavi ekibinin bir üyesi olarak çalışırlar. Bunun yanında, azımsanmayacak sayıda klinik psikolog özel danışmanlık merkezlerinde psikoterapist olarak çalışmaktadır. Klinik psikologlar üniversitelerde araştırmacı/akademisyen olarak da görev almaktadırlar.

Nöropsikoloji

Biliş ve duygular ile beyin yapı ve süreçleri arasındaki ilişkiyi inceleyen, biyoloji bilimleriyle (örn., nöroloji, fizyoloji) psikolojinin bir araya gelmesinden oluşan disiplinler arası bilim dalı.

Psikofarmakoloji

İlaçların, zihinsel (bilişsel, duygusal, davranışsal) süreç ve davranışlar üzerindeki etkileri ve bunların biyokimyasal mekanizmalarıyla ilgilenen dal. Etkinlik alanları ve ilgilendiği konular arasında ilaçların, özelde de psikoaktif ilaçların sinir sisteminde ve özelde beyindeki etkileri, söz konusu ilaçlarla etkilenen beyin alan ve sistemleri ve ilaçların etki mekanizmaları bulunmaktadır.

Sağlık Psikolojisi

Davranışsal, bilişsel, psikofizyolojik, sosyal ve çevresel faktörlerin sağlık durumuna, onun korunması ve bozulmasına etkilerini inceleyen; hastalıkların önlenmesi ve tedavisinde psikoloji ve biyoloji bilimlerinin araştırma sonuçlarını bütünleşik olarak kullanan; psikolojik tedavi veya tıbbi tedavi öncesinde, bu tedaviler sırasında ya da bu tedavilerin sonrasındaki fiziksel ve psikolojik olayların ölçülmesi ve değerlendirilmesiyle ilgilenen psikoloji dalı.

Sosyal Psikoloji

İnsanların toplum içerisinde birbirleri ile olan ilişkileri bu alan içerisinde incelenmektedir. Sadece bireyleri değil, toplumları, davranışları, önyargıları ve oluşumları inceler. İkili ilişkileri, arkadaşlık ilişkileri, saldırganlık, çekicilik gibi konularda araştırma yapılır.

Spor -Egzersiz Psikolojisi

Spor ve fiziksel egzersiz ortamındaki davranışları anlamayı, değiştirmeyi ve eniyilemeyi hedefleyen; bunun için biyomekaniğin, fizyoloji, kinezioloji ve psikolojinin bilgilerini, yöntem ve tekniklerini kullanan; psikoloji ile spor bilimlerinin bir araya gelmesinden oluşan disiplinler arası dal.

 

KAYNAKÇA

Karakaş, S. ve Eski, R. (Ed.). (2013). Psikolojiye Giriş. Konya: Eğitim Kitabevi Yayınları.

Psikolojinin alt disiplinlerinin tanımlamaları, academia.edu. https://www.academia.edu/5503 122/ Psikolojinin_Alt_Disiplinlerinin_Tanimlamalari

Biyolojik psikoloji, psikolojisozlugu.com. http://www.psikolojisozlugu.com/biological-psychology-biyolojik-psikoloji

Spor ve egzersiz psikolojisi, psikolojisozlugu.com.http://www.psikolojisozlugu.com/sport-and-exercise-psychology-spor-ve-egzersiz-psikolojisi

Sağlık psikolojisi, psikolojisozlugu.com.http://www.psikolojisozlugu.com/health-psychology-saglik-psikolojisi

Bilişsel psikoloji, psikolojisozlugu.com.http://www.psikolojisozlugu.com/cognitive-psychology-bilissel-psikoloji

Eğitim psikolojisi, psikolojisozlugu.com.http://www.psikolojisozlugu.com/educational-psychology-egitim-psikolojisi

Deneysel psikoloji,psikolojisozlugu.com.http://www.psikolojisozlugu.com/experimental-psychology-deneysel-psikoloji

Kişilik psikolojisi, psikolojisozlugu.com.http://www.psikolojisozlugu.com/personality-psychology-kisilik-psikolojisi

Nöropsikoloji, psikolojisozlugu.com.http://www.psikolojisozlugu.com/neuropsychology-noropsikoloji


Bunları beğenebilirsiniz.

Image

Benlik Saygısı

Benlik, kendimize ait olduğuna inandığımız kesin düşüncelerimiz, kendimizi algılayış biçimimiz ve kişiliğimize yön veren kalıtsal ve çevresel etmenlerin ortak bir ürünüdür.

Image

Ve Kanser Psiko-Onkolojiyi Doğurdu!

İnsan vücudunda bulunan her bir hücre, yaşamı boyunca belirli bir sayıda bölünebilir.

Image

Psikolojik Sözleşme

Psikolojik sözleşme iş dünyasının oluşumundan itibaren varlığını sürdürmüş olsa da teorik olarak söz konusu olması 1960 yılında Argyris tarafından gerçekleştirilmiş ve literatüre katılmıştır.

arrow-up icon