Stendhal Sendromu (Sanat Zehirlenmesi)

Stendhal Sendromu, ihtişamlı bir sanat eseri karşısında gelişen aşırı hassasiyet durumu; Sanat eseri çokluğu ve güzelliğinden bilinci kaybedecek kadar etkilenme sonucu ortaya çıkan psikosomatik bir rahatsızlıktır. Adını 19. Yüzyıl yazarlarından olan Stendhal’dan almıştır. Bu psikosomatik rahatsızlık, sanat severlerin İtalya’nın başkenti Floransa’yı ziyaret ettikleri sırada gösterdikleri bazı belirtiler sonucu ortaya çıkmıştır. Stendhal’ın kendiside Floransa’da gördüğü bir sanat eserine (Giotto fresco- Santa Croce Bazilikası) karşı tarif edilemez bir duygu yoğunluğu hissettiğini açıklamıştır. Diğer adının Floransa Sendromu olmasının nedeni de budur.

Bu sendroma sahip kişilerde baş dönmesi, bayılma, şaşkınlık, kalp atışında hızlanma, tansiyon düşmesi ve hatta sanrılara sahip olma gibi belirtiler görülmektedir. Sanat eseri bolluğu olan durumlarda da sıkça görülen bu sendrom, aynı zamanda büyüleyici bir sanat eseri karşısında aşırı duygu yoğunluğu içermektedir. Kişide hayran olduğu sanat eserini içselleştirme, gerçek dışı yorumlama ve bilinç belirsizliği şeklinde ortaya çıkmaktadır. Fiziksel anlamda da yorucu olan bu sendrom, panik atak hastalarının deneyimlediği belirli semptomlarla ortak özellikleri paylaşmaktadır.

Magherini, bu rahatsızlık sonucu oluşan şokun İtalya’nın yerli halkındansa, seyahat eden sanat severlerde daha çok gözlemlendiğini belirtmiştir. Yani belirleyici etken gezgin olmaktır (Tanrıdağ, 2017).

Henüz 2018’de Floransa’nın ünlü müzelerinden Uffizi Galerisi’ni gezen bir sanat severin kalbi, Venüs’ün Doğuşu tablosunu gördüğü sırada durmuştur. Birden çok örnek ve vaka çeşidine sahip olan bu rahatsızlığı Dostoyevski ile Proust gibi yazarlarda deneyimlemişlerdir (Diker, 2018).

En başından beri açıkladığımız üzere bu sendrom yalnızca, bir nesne olan sanat eseri karşısında ortaya çıkmaktadır. Sanat eseri niteliği taşımayan herhangi bir durum veya nesneye karşı gözlenememektedir. Bu sendromu açıklamaya değer kılan nokta ise beğenilen eserin burada bir nesne oluşu; eserin karşısında bu sendromu yaşayanın canlı bir varlık olmasıdır. Sendromun araştırmaya değer bir başka tarafı ise insan zihninde eser karşısında ne gibi etkilerin ortaya çıktığı ve zihinde ne şekilde yorumlandığıdır (Tanrıdağ, 2007).

Kaynaklar

Tanrıdağ, S. (2017). Venüs’ün Doğuşu. (Yayınlanmamış Sanatta Yeterlilik Tezi). Beykent Üniversitesi/ Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Diker, A. H. (2018). Sanat Zehirlenmesi Olarak da Bilinen Stendhal Sendromu’nun Sırrı Nedir? https://listelist.com/stendhal-sendromu-nedir/

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on pinterest
Pinterest
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Editör Girişi