Okunuyor:
Tuvalet Eğitimi
Paylaş:
Image

Tuvalet Eğitimi

Büşra Tuncer
2 yıl önce

Erken çocukluk dönemi olarak tanımlanan 0-6 yaş arasındaki dönemde çocuklar ilk ve temel eğitimlerini aile bireylerinden almaya başlamaktadırlar. Bu süreçte uyarıcılara son derece açık olan çocuklar, var olan şemalarını genişletmeye ve yeni şemalar oluşturmaya devam etmektedirler. Ancak; öğrenmeye açık olmak her bilginin ve becerinin maruz kalınan her anda öğrenilebileceği anlamına gelmez. Her çocuk için yeni bilgi ve becerileri kazanmanın uygun bir zamanı vardır. Doğru zamanda kazandırılması gereken becerilerden birisi de tuvalet eğitimi’dir.

Birçok beceri gibi tuvalet eğitiminde de bireysel farklılıklar olduğu için, bir yaş saptanamamış onun yerine uygun bir yaş aralığı belirlenmiştir. Tuvalet eğitimi çocuğun hazır olmasına bağlı olarak 20.-24. aylar arasında başlatılmalıdır (Görhan, 2012). Bu aralığın belirlenmesinde dikkat edilen hususlardan ilki biyolojik olgunlaşma ile ilgilidir. Çocuğun kakasının ve çişinin geldiğini fark edip, altına kaçırmadan tuvalete kadar ulaşması için gereken olgunlaşma rektum ve anüste en erken 18. ayda, mesane ve üretra da ise 24. ayda gerçekleşir. Yine eğitime başlamak için belirlenen yaş aralığı Piaget’nin Bilişsel Gelişim Kuramı kapsamında sınıflandırılan İşlem Öncesi Evre’ye denk düşer. Bu evrenin en tipik kazanımı dil üzerinedir (Hill, 2013). Çocuğun konuşmaya başladığı bu döneme denk gelmesi önemlidir çünkü; çocuğun tuvaletinin geldiğini ifade edebiliyor olması gerekir. Aksi durumlarda çocuk kendini ifade edemediği için süreç zorlaşacak veya eğitim tamamlanamayacaktır. Dilsel ve biyolojik yeterliliğin yanı sıra çocuğun söylenenleri anlıyor olması, gün içinde en az iki saat altını kuru tutabilmesi, bağımsız oturup kalkabilmesi, çamaşırını çekip indirebilmesi gibi ölçütlere bakılmalıdır (Görhan, 2012). Aynı zamanda tuvalet eğitimin verileceği dönemde çocuğun bu sürece psikolojik olarak da hazır olması gerekir. Evde stresli olayların yaşandığı durumlarda yeni becerilerin öğrenilmesi daha zor olabilmektedir. Aile yeni bir yere taşınıyorsa, yeni bir bebek bekleniyorsa, çocuk bir sağlık sorunu yaşıyorsa, boşanma, ölüm gibi travmatik olaylar yaşanıyorsa tuvalet eğitimi için doğru bir zaman olmayabilir.

Tuvalet eğitiminde çocuğun hazır oluşu kadar ebeveynlerin tutumu da çok önemlidir. Çocukların diğer bütün ihtiyaçları gibi tuvalet ve temizlik ihtiyaçlarını da kendilerinin karşılaması gerekir. Burada yetişkine düşen görev çocuğun bütün ihtiyaçlarını karşılamak değil, ona ihtiyaçlarını karşılarken yardımcı olmaktır. Tuvalet eğitimi için doğru zaman olduğuna karar veren ebeveyn; tuvalet eğitiminin gerekliliğini çocuğa anlatmalı, hijyen kurallarından bahsetmelidir (Dut, 2005). Bu süreçte acelecilik, baskı, aşırı titizlik, abartılı sevinçler çocuğun son derece normal olan bu eğitime farklı anlamlar yüklemesine sebep olabilir. Gün içerisinde sürekli hatırlatmak yerine, belirli aralıklarda ve çocuğun gerçekten oyuna daldığı gözlemlendiğinde tuvalete götürülmelidir. Sürece alışana kadar ebeveyn çocuğa eşlik etmeli ve doğru her adım için ölçülü bir şekilde takdir etmelidir. Yine bu süreçte yetişkinler tarafından kullanılan; “Eğer altına yaparsan seni sevmem.”, “Büyüdün hala altına yapıyorsun.”, “Altına yaparsan seni döverim.” şeklindeki yanlış ifadeler çocuğun utanmasına ve suçluluk hissetmesine sebep olabilir (Dut, 2005). Süreci kolaylaştırmak için görsel destekleyiciler, hikayeler, pekiştirmeler, videolar, boyamalar vb. kullanılabilir.

Tuvalet eğitimi ebeveynler için yalnızca belirli aralıklarda çocuğu tuvalete götürmek olmamalıdır. Freud’un Psikoseksüel Kuramı’na göre, anal döneme rastlayan bu eğitimin yanlış verilmesi, çocukta telafisi mümkün olmayan saplanmalara sebep olabilir. Saplanmalar sonucu ilerleyen dönemlerde bireyde aşırı katı olma, aşırı düzenlilik ya da aşırı dağınıklık gözlemlenebilir (Hill, 2013).

Ebeveynler çocukların gece ıslatmalarını önlemek için uyku saatinden bir saat önce sıvı alımını kesmeli, çocukları yatırmadan önce tuvalete götürmelidir. Gece kaçırmalarını önlemek için çocuğun altını bağlamak eğitimin geciktirilmesine sebep olabilir. Önlemlere rağmen çocuk gece altını ıslatmışsa sorumluluk kazandırmak için kirletilen yatağın temizlenmesine yardımcı olması istenebilir (Dut, 2005).

Sonuç olarak çocukların bu süreci sağlıklı atlatması için ebeveynlerin desteğine, biyolojik ve psikolojik olgunluğa ihtiyacı vardır. Doğru zamanda verilen tuvalet eğitimi bireyin kişilik gelişimini de olumlu yönde destekleyecektir. Bahsedilen tüm ebeveyn desteğine rağmen çocuk gerekli beceriyi yaşının çok ilerisinde olmasına rağmen edinemiyorsa uzman yardımının gerekli olabileceği unutulmamalıdır.


 KAYNAKÇA

Dut, Y. (2005), Tuvalet Eğitimi El Kitabı, Kamer Eğitim Vakfı Yayın Kurulu, Ankara.

Görhan, G. (2012), Çocuğunuzla İlgili Bilmek İstediğiniz Her Şey, Nobel Akademik Yayınları, Ankara,  (97-101).

Hill, M. (2013), Aklımın Aklı: Psikoloji (2. Baskı), (M. Durak, E. Durak ve U. Kocatepe, Çev.), Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara (Orijinal çalışma basım tarihi 2013).

http://www.istanbulsaglik.gov.tr/ahweb/belge/cocukSag/wc.pdf adresinden erişildi.

Bunları beğenebilirsiniz.

Image

Benlik Saygısı

Benlik, kendimize ait olduğuna inandığımız kesin düşüncelerimiz, kendimizi algılayış biçimimiz ve kişiliğimize yön veren kalıtsal ve çevresel etmenlerin ortak bir ürünüdür.

Image

Ve Kanser Psiko-Onkolojiyi Doğurdu!

İnsan vücudunda bulunan her bir hücre, yaşamı boyunca belirli bir sayıda bölünebilir.

Image

Psikolojik Sözleşme

Psikolojik sözleşme iş dünyasının oluşumundan itibaren varlığını sürdürmüş olsa da teorik olarak söz konusu olması 1960 yılında Argyris tarafından gerçekleştirilmiş ve literatüre katılmıştır.

arrow-up icon